ਜੀ-20 ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰਾਂ ਦੀ ਬੈਠਕ

ਜੀ -20 ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰਾਂ ਦੀ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਬੈਠਕ ਜਪਾਨ ਦੇ ਫੁਕੂਓਕਾ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਬੈਠਕ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬੈਠਕ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜੀ-20 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਟੈਰਿਫ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਨੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਓਸਕਲਾਤਰ ਵਿਚ ਆਗਾਮੀ ਜੀ-20 ਸੰਮੇਲਨ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਭੂਮੀਗਤ ਕੰਮ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਬੈਠਕ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ 'ਰੱਖਿਆਵਾਦ' ਦੀ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਮੁੜ ਘੋਖਣ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਬਹੁ-ਕੌਮੀ ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਤੇ ਗੂਗਲ ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪਈ। ਇਸ 'ਚ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੇ ਪੈਸਾ-ਲਾਡਰਿੰਗ, ਬੈਂਕ ਧੋਖਾਧੜੀ, ਵਿੱਤੀ ਅਪਰਾਧਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸੰਵੇਦਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਜੀ-20 ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਫੁਕੂਓਕਾ ਦੀ ਬੈਠਕ ਅਮਰੀਕਾ-ਚੀਨ ਵਪਾਰਕ ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਦੁਵੱਲਾ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੇ ਨਾਲ 379 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 250 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੀ ਚੀਨੀ ਆਯਾਤ ਉੱਤੇ 25 ਫੀਸਦੀ ਟੈਕਸ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ; ਚੀਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਆਯਾਤ 'ਤੇ 110 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾ ਕੇ ਵੀ ਬਦਲਾ ਲਿਆ। ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਦਰ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਫੀਸਦੀ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਈ.ਐੱਮ.ਐੱਫ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 2019 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਕਾਸ ਲਈ 3.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ 3.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਪਾਰਕ ਯੁੱਧ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਓਸਾਕਾ ਜੀ-20 ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਵੱਲੇ ਮਸਲਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਪਰ, ਫੁਕੂਓਕਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਕੱਤਰ ਸਟੀਵਨ ਮੈਨੂਚਿਨ, ਅਮਰੀਕਾ-ਚੀਨ ਵਪਾਰਕ ਹੱਦ ਲਈ ਘਬਰਾਏ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਆਪਣੇ ਵਪਾਰਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ 300 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਹੋਰ ਚੀਨੀ ਆਯਾਤ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾ ਦਵੇਗਾ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕਈ ਚੀਨੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ 'ਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕੇਗਾ। ਅਮਰੀਕੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਸਕੱਤਰ ਦਾ ਬਿਆਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਆਰਥਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਨਵੇਂ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬੁਰੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ, ਜਪਾਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1999 ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜੀ-20 ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਚੀਨ-ਅਮਰੀਕਾ ਵਪਾਰਕ ਯੁੱਧ ਉੱਪਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਾਪਾਨੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਟਾਰੋ ਐਸੋ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 'ਰੱਖਿਆਵਾਦ' ਦੀ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਜਾਪਾਨੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਜੀ-20 ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਦੁਵੱਲੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਤਹਿਤ ਟੈਕਸਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਕਸ ਲਈ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਾਸਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਨਵੇਂ ਨਿਯੁਕਤ ਭਾਰਤੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਨ ਨੇ ਫੁਕੂਓਕਾ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।


ਭਾਰਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ, ਮੈਂਬਰ-ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਬਹੁ-ਕੌਮੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਟੈਕਸਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਮਰੀਕਾ-ਚੀਨ ਵਪਾਰ ਜੰਗ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਜੀ -20 ਮੁਲਕ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕੁੱਲ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਦੇ 85 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲਾਗਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁਕੂਓਕਾ ਬੈਠਕ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਣਜ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਫੁਕੂਓਕਾ ਵਿਖੇ ਜੀ-20 ਫਾਇਨੈਂਸ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਓਸਾਕਾ ਸੰਮੇਲਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀਪੂਰਨ ਹੱਲ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

ਸਕ੍ਰਿਪਟ: ਮਨੋਹਰ ਮਨੋਜ, ਪੱਤਰਕਾਰ