ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਬੈਠਕ

ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟਾਂ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਤਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਕਤੀ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਦਲਣ ਢੰਗ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਠਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸੰਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਇਕੋ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਬ੍ਰਿਕਸ 'ਤੇ ਹਨ।

ਇਹ ਸਮੂਹ ਵੰਡ ਦੂਸਰੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ, ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਕਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਪਰ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਇਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨਤਾ ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਕਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੰਡਲ ਹੈ। ਇਹ ਜੀ 7 ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਕਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਪਿਛਲੇ ਹਫਤੇ ਰੀਓ ਦੇ ਜਨੇਰੀਓ ਵਿਖੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਬਹੁਪੱਖੀਵਾਦ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਡਬਲਿਊ.ਟੀ.ਓ. ਅਤੇ ਆਈ.ਐਮ.ਐਫ. ਵਰਗੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ 'ਤੇ ਸਦੱਸ-ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਹੋਏ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ‘ਚ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।

ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਠੋਸ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ਼ਾਇਦ ਭਾਰਤ ਗਲੋਬਲ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅੱਤਵਾਦ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਖਤਰਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਯੋਜਿਤ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਇਸ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ 5-ਨੁਕਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰਣਨੀਤੀ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਅਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ, ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ, ਸਰਹੱਦੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਫੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਦਾ ਅਹੁਦਾ, ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ “ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ” ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ “ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧ ‘ਤੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਰਕਿੰਗ ਗਰੁੱਪ ਰਾਹੀਂ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ’ਤੇ ਹੋਈ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾਣਿਆ।“

ਰੀਓ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੜਕਾਂ, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਜਨਰਲ ਵੀ. ਕੇ. ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਗੌੜੇ ਆਰਥਿਕ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ 9 ਸੂਤਰੀ ਏਜੰਡੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ।

ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਥਿਤੀਆਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਸਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ "ਅਫ਼ਗਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ" ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਏਕਤਾ, ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਸੰਮਿਲਿਤ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ‘ਚ ਬ੍ਰਿਕਸ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਾਏ ਵੇਖੀ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੂਸ ਨੇ “ਬਾਹਰੋਂ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ” ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਨੂੰ “ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਦੇ ਰੋਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ” ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਹੱਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬੋਲਸੋਨਾਰੋ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਚਲੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁੜ ਗਠਨ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਕਸ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬੋਲਸੋਨਾਰੋ ਦੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਨਵੀਨਤਾ, ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਤ ਥੰਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਿਕਸ ਏਜੰਡੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਬੈਠਕ ਸਤੰਬਰ ‘ਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਦੇ 74ਵੇਂ ਸੈਸ਼ਨ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਕਰਨਗੇ।

ਸਕ੍ਰਿਪਟ: ਐਸ਼ ਨਰਾਇਣ ਰਾਏ, ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸ, ਦਿੱਲੀ, ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ

ਅਨੁਵਾਦਕ: ਨਿਤੇਸ਼