ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆਈ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਟੈਸਟ ‘ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਉਭਰ ਰਹੇ ਤਨਾਅ

ਕੋਰੀਆ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਝਟਕਾ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੋ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਕੀਤਾ। ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਨੇਤਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਕਿਮ ਜੋਂਗ-ਉਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ, ਦੋਵੇਂ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਜ਼ੋਨ (ਡੀਐਮਜ਼ੈਡ) ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਬਕਾਇਆ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਹੱਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਵਾਂਸਨ ਤੋਂ ਦੋ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਮੋਬਾਈਲ, ਲਿਜਾਣ ਤੇ ਲੁਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨ ਹਨ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿੱਧੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੋਰੀਆ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਉੱਤੇ ਹਨ। 

ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਕਿਮ ਜੋਂਗ-ਉਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਿਸੇ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਭੜਕਾਊ ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵੀ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਲਾਨਾ ਸੰਯੁਕਤ ਸੈਨਿਕ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਸਾਂਝੀ ਸੈਨਿਕ ਅਭਿਆਸ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਹਨ ਜੋ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਮ ਜੋਂਗ-ਉਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।

ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ‘ਸ਼ਾਸਨ ਬਚਾਅ’ ਹੈ, ਹਾਲ ਹੀ ‘ਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਟੈਸਟਾਂ ਦਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸੰਯੁਕਤ ਸੈਨਿਕ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੁਆਰਾ 40 ਐੱਫ -35 ਏ ਸਟੀਲਥ ਜੈੱਟਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੂਨ ਜੇਅ-ਇਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਤੇ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਦੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਕਰਨ 'ਤੇ ਰੋਕ ਹੈ। ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਿਓਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ।

ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪਰੀਖਣ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਇਹ ਹਲੀਮ ਰਿਹਾ। ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਗਿਆਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੋੜੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪਰੀਖਣ ਪ੍ਰਤੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਰਮਿਆਨੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪਰੀਖਣ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਰੀਖਣ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਕੇਤਿਤ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੋਮਲੈਂਡ ਸੁੱਰਖਿਆ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

ਮਈ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਟੈਸਟਾਂ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵੀ ਹਲੀਮ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੀ ਕਾਰਵਾਈ- ਜੇ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਕੋਰੀਆ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਹਨੋਈ ‘ਚ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਕਿਮ ਵਿਚਾਲੇ ਅਸਫ਼ਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੋਵੇਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾਈ ਹੈ। ਹਨੋਈ ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪੱਧਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਟਰੰਪ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਬਾਰੇ “ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਦਾਰਥਾਂ” ਦੀ ਪਹੁੰਚ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਠੋਸ ਨਤੀਜਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਹਾਲੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਫੌਜੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਚਾਰ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਚੀਨ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਹੈ।

ਬੀਜਿੰਗ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 'ਤੇ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ। ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਵਿਹਾਰਕ ਹੱਲ ਲਈ, ਛੇ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸਮੇਂ, ਚੀਨ-ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਵੱਲੇ ਮਤਭੇਦ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਠੋਸ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਠਾਕ ਦੇਣਗੇ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਜੋੜੀ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਗਲੇਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕੇ।

ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਮੁਕਤ ਕੋਰੀਆ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੀ ਚਾਹਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਕ੍ਰਿਪਟ: ਡਾ. ਰਾਹੁਲ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਬਾਰੇ ਰਣਨੀਤਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ

ਅਨੁਵਾਦਕ: ਨਿਤੇਸ਼