ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ

ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਾਰ ਇਸ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ 16 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਾਫ਼ੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਜੀਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਫਤਰ ਦੀ ਚੋਣ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਦਾਅ ‘ਤੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਹ ਅਸਧਾਰਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਨਤਕ ਰੁਚੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਹਾਲੇ ਈਸਟਰ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾਈ ਲੋਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੋ ਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਕੋਲ ਇਹ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨਾ ਅਣਉਚਿਤ ਹੈ ਜੋ ਨਵੀਂ ਜਾਂ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ।

ਸਾਬਕਾ ਰੱਖਿਆ ਸੱਕਤਰ, ਗੋਤਾਬਾਇਆ ਰਾਜਪਕਸ਼ੇ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਹਿੰਦਾ ਰਾਜਪਕਸ਼ੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਹਨ, ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਟੋਪੀ ਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿੱਦ ਸੀ। ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ‘ਚ ਹੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਨ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਕੌਮੀਅਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਬਦਲ ਲਈ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਫਿਰ ਵੀ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀਤਾ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਠਾਏ ਗਏ ਕੁਝ ਨੁਕਤਿਆਂ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇਣਾ ਹਾਲੇ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਆਗਾਮੀ ਹਨ।

ਗੋਤਾਬਾਇਆ ਰਾਜਪਕਸ਼ੇ ਨੇ ਐਲ.ਟੀ.ਟੀ.ਈ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੋਤਾਬਾਇਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਚੱਲਣਗੇ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਹਾਲੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਨਿਲ ਵਿਕਰਮਸਿੰਘੇ ਸ਼ਾਇਦ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਹਾਕਮ ਸਯੁੰਕਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹੱਕ ਲਈ ਚੋਣ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਵਿਕਰਮਸਿੰਘੇ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ-ਆਗਾਮੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਉਮੰਗਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ; ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਵਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਅਤੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵੀ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਵੀ, ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ – ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੀ – ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜਨ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਨਸਿੰਘੇ ਪ੍ਰੇਮਦਾਸਾ ਦਾ ਬੇਟੇ ਸਾਜਿਥ ਪ੍ਰੇਮਦਾਸਾ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰੀਸੇਨਾ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਮੰਤਰੀ ਹਨ, ਬਿੱਲ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸ੍ਰੀ ਵਿਕਰਮਸਿੰਘੇ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਪਾਰਟੀ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਸੁਸਤ ਅਤੇ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਰੀ ਸਾਜਿਥ ਪ੍ਰੇਮਦਾਸਾ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ- ਅਤੇ ਦੋ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਵਿਕਰਮਾਸਿੰਘੇ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਕੋਲੰਬੋ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਕੁਲੀਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ੍ਰੀ ਸਾਜਿਥ ਪ੍ਰੇਮਦਾਸਾ ਸਿੰਹਾਲੀ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਧਾਰ ਦਾ ਫਰਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਣਸਿੰਘੇ ਪ੍ਰੇਮਦਾਸ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਹਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਕ ਰਹੇ ਸੀ।

ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿਚ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ। ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਵੰਬਰ ਵਿਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਦਫਤਰ ਦੀ ਚੋਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਟਾਪੂ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਲਤਵੀ ਸੂਬਾਈ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਗਤੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਣ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਮਿਜਾਜ਼ ਵੀ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਚਲਣਗੀਆਂ।

ਭਾਰਤ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਗੁਆਂਢੀ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਪੋਲ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਈਸਟਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਲੰਬੋ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਇਕਮੁੱਠਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ, ਬਹੁਲਤਾਵਾਦੀ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਨਜ਼ਾਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਕ੍ਰਿਪਟ: ਐਮ. ਕੇ. ਟਿੱਕੂ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ

ਅਨੁਵਾਦਕ: ਜਗਵੀਰ ਕੌਰ