ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਗੰਢ-ਤੁਪ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅੱਤਵਾਦ ਰੋਕੂ ਅਦਾਲਤ ਨੇ 26/11 ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਹਮਲੇ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਮਾਈਂਡ ਹਾਫਿਜ਼ ਸਈਦ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਵਿੱਤ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 15 ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ। ਸਈਦ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਈ ਅੱਤਵਾਦੀ ਵਿੱਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਅੱਤਵਾਦੀ ਨੂੰ 36 ਸਾਲ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਤਾਜ਼ਾ ਸਜ਼ਾ ਪਿਛਲੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ 70 ਸਾਲ ਦਾ ਸਈਦ ਭਾਰਤ ਵਿਰੁੱਧ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਅਹਿਮ ਕੜੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਗੁੱਟ ਲਸ਼ਕਰ-ਏ-ਤੋਇਬਾ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਅੱਤਵਾਦ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ FATF (ਵਿੱਤੀ ਐਕਸ਼ਨ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ) ਲੈਂਜ਼ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵੇਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ “ਗ੍ਰੇ ਸੂਚੀ” ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ 2021 ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਐਫ.ਟੀ.ਟੀ.ਐੱਫ. ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਵਿੱਤੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਹਾਨੇ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਹਾਫਿਜ਼ ਸਈਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਗੁੱਟਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਗੁੱਟ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੰਧ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜੰਮਪਲ ਅੱਤਵਾਦੀ ਅਹਿਮਦ ਉਮਰ ਸਈਦ ਸ਼ੇਖ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ 2002 ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅੱਤਵਾਦ ਰੋਕੂ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਡੈਨੀਅਲ ਪਰਲ ਕਤਲ ਕੇਸ ਵਿਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੰਧ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸ਼ੇਖ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ੱਰਫ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਪਰਲ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤਹਿਤ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਵਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ ਜਰਨਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਬਿਊਰੋ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਰਲ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਕੌਂਸਲੇਟ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਮਰ ਸ਼ੇਖ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇਸ ਤਾਜ਼ਾ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਉਂਦਿਆਂ ਆਪਣਾ ਵਿਰੋਧ ਜਤਾਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹਾਲੇ ਰਿਹਾਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਯੂ.ਐਸ. ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮਰ ਸ਼ੇਖ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਫਿਲਹਾਲ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ 2001 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਐਬਟਾਬਾਦ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਬੰਧ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ-ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸੀਮਿਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਉਮਰ ਸ਼ੇਖ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਖਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਨਸੂਬੇ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ।

ਹਾਫਿਜ਼ ਸਈਦ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖ ਉਮਰ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਲੋਂ ਭਾਰਤ ਖਿਲਾਫ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਈਦ ਭਾਰਤ ਖਿਲਾਫ ਕਈ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਹੈ, ਉਮਰ ਸ਼ੇਖ ਆਈ.ਸੀ. 814 ਹਾਈਜੈਕ ਅਤੇ ਬੰਧਕ ਸੰਕਟ ਵਿਚ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਿੰਨ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਮਰ ਭਾਰਤੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕੈਦ ਸੀ। ਉਹ 1995 ਦੌਰਾਨ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਉਮਰ ਸ਼ੇਖ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਲ-ਫਰਾਨ ਗੁੱਟ ਦਾ ਸੰਚਾਲਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ 9/11 ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਰਲਡ ਟਾਵਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲਈ ਵਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਮਰ ਸ਼ੇਖ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜੇਲ੍ਹ ਅੰਦਰੋਂ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੀਆਂ ਕਾਲਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਹਾਲੀਆ ਲਏ ਗਏ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਫੈਸਲੇ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਸਾਬਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਹੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕਾਂਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਫੈਲਾਉਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰੰਤਰ ਯਤਨ ਵਿਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗੁੱਟਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਾਫਿਜ਼ ਸਈਦ ਅਤੇ ਉਮਰ ਸ਼ੇਖ ਇਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹਨ। ਫਿਲਹਾਲ, ਅਜਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਪਣੀ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਿੰਸਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਕ੍ਰਿਪਟ: ਡਾ. ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਸਿੰਘ, ਅਫਗਾਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ