ਭਾਰਤ-ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਸਿਹਤ ਸੰਮੇਲਨ

ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਸਿਹਤ ਸੰਮੇਲਨ ਭਾਰਤ, ਈਥੋਪੀਆ, ਅਫਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਦੇ , ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ. ਮੁਰਲੀਧਰਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸੰਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮੰਤਰੀ, ਡਾ. ਲੀਆ ਤਾਦੇਸ, ਈਥੋਪੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਅਮੀਰਾ ਐਲਫਾਦਿਲ , ਅਫਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ,ਆਲੇਮ ਤਸਹੇ ਵੋਲੇਮਰਿਅਮ , ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਡੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ, ਇਥੋਪੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।
ਸਾਂਝੇ ਸਭਿਅਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਬਸਤੀਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਬਹੁਤ ਵਧੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਆਮ ਖਤਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ।
ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਨੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਇਹ ਜ਼ਰੂਰਤ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿਹਤ ਸੈਕਟਰ ‘ਚ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਵਿਸ਼ਵ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਭਾਈਵਾਲ ਵੱਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ‘ਵਾਸੂਦੇਵ ਕੁਟੰਬਕਮ’ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਫਲਸਫੇ ਰਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੇਧ ਹੈ।

ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੰਗਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਫਾਰਮਾਸਿਟੀਕਲ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ 35 ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ 150 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀਆਂ; ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਟੀਮਾਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਲੋੜਵੰਦ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸਹਾਇਤਾ ਸਦਕਾ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ‘ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਫਾਰਮੇਸੀ’ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਦੁਨੀਆ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅਫਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਫਰੀਕਾ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਆਪਣੇ ਅਫਰੀਕੀ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਏਜੰਡੇ 2063 ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੰਮਿਲਿਤ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਦੁਆਰਾ ਵਧੇਰੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਸਥਿਰ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚਾ (ਐਸ.ਡੀ.ਜੀ.) 3 ਅਤੇ ਏਜੰਡਾ 2063 ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਿਤ ਅਤੇ ਕੁਆਲਟੀ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੁਆਰਾ 2063 ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।


ਭਾਰਤ ਵੀ ਐਸ.ਡੀ.ਜੀ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਕੁਆਲਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਨੀਤੀ 2017 ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਕਾਸ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਤਜਰਬਾ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ ।
ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਢਾਂਚਾਗਤ ਭਾਈਵਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਇੰਡੀਆ ਅਫਰੀਕਾ ਫੋਰਮ ਸੰਮੇਲਨ -3 ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮੈਡੀਕਲ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਆਈਸੀਐਮਆਰ) ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੀ 2016 ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ।
ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਪੈਨ ਅਫਰੀਕੀ ਈ-ਨੈੱਟਵਰਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ (ਪੀਏਐਨਪੀ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 2009 ਵਿਚ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਉਪਰੋਕਤ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਆਪਟਿਕ ਲਿੰਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ 53 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਈ-ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੈਲੀ-ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਟੈਲੀਮੇਡੀਸਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ 48 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਚਾਲੂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ (ਟੀਸੀਆਈਐਲ) ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ. ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ 2017 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰੋ-ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਈ-ਵਿਦਿਆਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਈ-ਆਰੋਗਿਆਭਾਰਤੀ ਨੈਟਵਰਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ (ਈ-ਵੀਬੀਏਬੀ) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ 5 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ 1500 ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਟੈਲੀ-ਦਵਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਆਗੂ ਇਕ ਵਿਧੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਸਾਡੀ ਇਕ ਅਨੁਕੂਲ ਨੀਤੀ, ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਪਬਲਿਕ-ਨਿਜੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਟਿਕਾਊ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।


ਸਕ੍ਰਿਪਟ: ਪਦਮ ਸਿੰਘ, ਏਆਈਆਰ ਨਿਉਜ਼ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ