ਭਾਰਤ ਪੁਲਾੜ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਨਵੀਂਆਂ ਪੈੜਾਂ ਸਿਰਜਣ ਵੱਲ

ਭਾਰਤ ਨੇ ਪੋਲਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ (ਪੀਐਸਐਲਵੀ) ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਸੀ.ਐੱਮ.ਐੱਸ .01 ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਕਰਦਿਆਂ ਪੁਲਾੜ ਅੰਦਰ ਇਸ ਸਾਲ ਅੰਦਰ ਅਹਿਮ ਪਾ੍ਪਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਨੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ ਵਿਖੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਲਾਂਚ ਪੈਡ ਤੋਂ ਪੀਐਸਐਲਵੀ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ।
ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਲਿਫਟ-ਆਫ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਇਕ ਸਹੀ ਜਿਓ-ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਸ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਆਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਹੋਏ ਪੁਰਾਣੇ ਜੀਸੈਟ -12 ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੀ ਥਾਂ ਲਵੇਗਾ। ਸੀਐਮਐਸ -01 ਭਾਰਤ ਦਾ 42 ਵਾਂ ਸੰਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਹ ਇਨਸੈਟ ਅਤੇ ਜੀਸੈਟ ਲੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਲੜੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਹੈ।
ਇਸਰੋ ਲਈ, ਇਹ ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਤੀਸਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ। ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, 'ਗਗਨਯਾਨ' ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਉਡਾਣ ਸਮੇਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤ ਸਿਰਫ ਇਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਮਿਸ਼ਨ ਜੀਸੈਟ -30 ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਫਰੈਂਚ ਗੁਆਇਨਾ ਦੇ ਕੌਰੋ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਂਚਰ ਏਰੀਨੇਸਪੇਸ ਤੋਂ ਇਸ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਇਸਰੋ ਨੇ ਨੌਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗ੍ਰਾਹਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਧਰਤੀ ਨਿਰੀਖਣ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਈਓਐਸ -01 ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਵਾਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸੀਐਮਐਸ -01 ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ ਅਤੇ ਈ-ਲਰਨਿੰਗ, ਟੈਲੀਮੇਡੀਸਾਈਨ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਕਵਰੇਜ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮੇਤ ਅੰਡੇਮਾਨ ਨਿਕੋਬਾਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਟਾਪੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦਾ ਜੀਵਨ ਮਿਸ਼ਨ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਐਮਾਜ਼ੋਨੀਆ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭਾਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰੇਗਾ।
ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਬੋਰਡ ਇਸਰੋ ਦੇ ਪੋਲਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ ਸੀ-51 (ਪੀਐਸਐਲਵੀ-ਸੀ -51) 'ਤੇ ਲਏ ਜਾਣਗੇ। ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਜਾਂ ਮਾਰਚ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੀਐਸਐਸਐਲਵੀ -ਸੀ51 ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਸਰੋ ਲਈ ,ਬਲਕਿ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੀ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਪਾ੍ਪਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਸਰੋ ਵਲੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਪੁਲਾੜ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰੇਗੀ। ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਬਣੇ ਰਾਕੇਟ '' ਆਨੰਦ '' ਧਰਤੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇਗਾ। ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਪੇਸ ਪ੍ਰੋਮੋਸ਼ਨ ਐਂਡ ਅਥੋਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ (ਆਈ.ਐੱਨ.-ਸਪੇਸ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁਲਾੜ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟਾਰਟ-ਅਪ ਪਿਕਸੈਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਹੈ।ਇਹ ਹਰ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਗਲੋਬਲ ਕਵਰੇਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ।
ਆਰਟੀਫੀਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਧਾਰਤ ਇਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਜੰਗਲਾਤ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਨਿਰੀਖਣ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਹੋਏਗੀ। ਪਿਕਸੈਲ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ ਕਿ 2022 ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਇਸ ਦੇ 30 ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਧਰਤੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਜਾਣਗੇ।
ਆਨੰਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸਰੋ ਦੋ ਹੋਰ ਵੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਸਪੇਸ ਕਿਡਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ 'ਸਤੀਸ਼ ਸਤ' ਅਤੇ 'ਏਕਤਾ ਸਤ' ਲਾਂਚ ਕਰੇਗਾ। ਸਪੇਸ ਕਿਡਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਇਸਰੋ ਦੁਆਰਾ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਦੂਜਾ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਲਾਮਸੈਟ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਪਹਿਲਾ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੀਐਸਐਲਵੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਹ 2021 ਦੀ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਪੀਐਸਐਲਵੀ-ਸੀ, 51 ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸਰੋ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਾਹਨਾਂ (ਐਸਐਸਐਲਵੀ) ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਡਾਣਾਂ ਦੀ ਵੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਰਬਿਟ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 500 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਹਲਕੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖੇਗਾ।
600 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਟੀਮ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੀਐਸਐਲਵੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਐਸਐਲਵੀ ਨੂੰ ਛੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਇਕੱਤਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਰੋ ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਲਾਚਿੰਗ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵੱਡੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੰਦਰਯਾਨ-3, ਆਦਿਤਿਆ ਐਲ-1 ਅਤੇ ਗਗਨਯਾਨ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਇਕ ਲੈਂਡਰ-ਰੋਵਰ ਮਿਸ਼ਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਚੰਦਰਯਾਨ -2 ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਇੰਡੀਆ ਆਰਬਿਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰੇਗਾ। ਆਦਿਤਿਆ-ਐਲ 1 ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੂਰਜੀ ਮਿਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਐਲ-1 ਪੁਆਇੰਟ ਤੱਕ 1.5 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਯਾਤਰਾ ਕਰੇਗਾ। ਐਲ-1 ਜਾਂ ਲੈਗ੍ਰੇਜੀਅਨ ਬਿੰਦੂ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ।
ਗਗਨਯਾਨ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਰਬਿਟ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਹੈ।
ਅਨੁਵਾਦਕ: ਮਨਜੀਤ ਅਣਖੀ
ਸਕ੍ਰਿਪਟ: ਕੇ ਵੀ ਵੇਂਕਾਂਟਾ ਸੁਬਰਮਨੀਅਨ,
ਸਾਇੰਸ ਪੱਤਰਕਾਰ